Image Alt

Anna Krawczyk

Wysokomodyfikowana jakość w budowie dróg

Wysokomodyfikowana jakość w budowie dróg

Wysokomodyfikowana jakość w budowie dróg oraz nowoczesne rozwiązania w branży drogowej zdominowały obrady trzeciej edycji seminarium „Inżynieria wartości w praktyce”. Wydarzenie miało miejsce 20 października 2017 r. we Wrocławiu.

Spotkanie pt. „Akademia dobrych praktyk w sektorze – promocja innowacji”, którego partnerem strategicznym był ORLEN Asfalt, zostało objęte honorowym patronatem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz Konwentu Dyrektorów Zarządów Dróg Wojewódzkich.

To już trzecie seminarium, jakie nasza redakcja zorganizowała wspólnie z firmą ORLEN Asfalt. Spółka była nie tylko partnerem strategicznym, ale także sponsorem spotkania. Dzięki jej zaangażowaniu administracja, jak i wykonawcy oraz nadzór inwestycji mogli zapoznać się z najnowocześniejszymi rozwiązaniami w dziedzinie asfaltów wysokomodyfikowanych oraz poznać aktualne zagadnienia prawne.

Dolnośląskie liderem budowy dróg

Spotkanie otworzył Krzysztof Kondraciuk, ówczesny Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

– Jakość dotyczy zarówno celów, jakie chcemy osiągnąć, ale i sposobów prowadzenia inwestycji. Innowacja nie dotyczy tylko nowych rozwiązań, ale także sposobu dochodzenia do nich – powiedział.

Pierwsza część spotkania dotyczyła inwestycji w obszarze infrastruktury drogowej na Dolnym Śląsku realizowanych przez wrocławski oddział GDDKiA oraz Dolnośląską Służbę Dróg i Kolei (DSDiK).

Jednym z ważniejszych przedsięwzięć jest dolnośląski odcinek drogi ekspresowej S5 Korzeńsko–Wrocław Północ, oddany do użytku w całości w grudniu 2017 r.

– W ramach inwestycji zbudowaliśmy 7 węzłów drogowych: Żmigródek, Żmigród, Krościna, Prusice, Trzebnica, Kryniczno, Wrocław Północ, które w sposób bezkolizyjny umożliwiają włączenie się do ruchu. Ponadto mamy 46 obiektów mostowych, w tym dwa charakterystyczne, wybudowane metodą nasuwania podłużnego. Prawie 50-kilometrowa trasa jest ważnym odcinkiem nie tylko lokalnie, ale także w skali Polski. Łączy Wrocław z północną częścią kraju, tj. Poznaniem, Bydgoszczą, i poprzez węzeł Nowe Marzy – z Gdańskiem  – wymieniała Lidia Markowska.

W najbliższych latach Generalna Dyrekcja rozpocznie budowę ostatniego odcinka trasy S3 między Bolkowem a granicą z Czechami. Na tym etapie planuje się wydrążenie dwóch tuneli (dłuższy z nich będzie liczył ponad 2,3 km, krótszy – 320 m). Równie ważne dla regionu są obwodnice Kłodzka i Bolkowa. Pierwsze przedsięwzięcie warte ok. 198 mln zł zostanie ukończone w połowie tego roku. Drugi projekt, o wartości 73,5 mln zł, zostanie zrealizowany w 2020 r.

Samorządowe inwestycje

Uzupełnieniem projektów realizowanych na szczeblu centralnym są działania prowadzone przez Zarząd Województwa Dolnośląskiego, w imieniu którego działa Dolnośląska Służba Dróg i Kolei.

– Nasze wydatki na poprawę stanu infrastruktury drogowej w 2017 r. wyniosły ok. 61,2 mln zł, z czego dofinansowanie lokalnych samorządów sięgnęło ok. 4,5 mln zł, a dotacja z budżetu państwa 15,2 mln zł – mówił Leszek Loch, dyrektor DSDiK. Od początku realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego instytucja wydała już ponad 203,5 mln zł. Do wykorzystania w latach 2018–2021 zostało jeszcze 490,3 mln zł.

Konkurencja oparta na jakości

W drugiej części seminarium Łukasz Mackiewicz, ekspert z dziedziny PZP omówił prawne aspekty wdrażania nowoczesnych technologii. Skupił się na zastosowaniu pozacenowych kryteriów wyboru ofert. W świetle przepisów Prawa zamówień publicznych taką możliwość stwarzają dwa kryteria: jakościowe, obejmujące parametry techniczne, właściwości estetyczne i funkcjonalne, oraz innowacyjne.

Wymóg odnoszący się do jakości wyraża najbardziej pożądane, istotne walory przedmiotu zamówienia. Tym samym musi odnosić się do cech i właściwości, sposobu realizacji zamówienia, który jest dla zamawiającego ważny. Mackiewicz przytaczał obszerne fragmenty orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej, uściślając zakres stosowania wspomnianych kryteriów.

– Jak stwierdziła KIO w wyroku z 2016 r., oceny tego, co jest lepsze lub gorsze dokonuje się przez pryzmat potrzeby zamawiającego. To inwestor decyduje, co zamierza nabyć. Opisuje jakie cechy oferowany przedmiot ma posiadać, a także, które z możliwych cech tego przedmiotu są bardziej pożądane – dodał.

W kryterium jakościowym zamawiający powinien uwzględnić najlepsze rozwiązanie. Tak więc takie, które jest najbardziej pożądane z perspektywy celów postępowania i realizacji zamówienia. Czy wśród kryteriów znajdzie się wysokomodyfikowana jakość w budowie dróg okaże się z czasem.

Innowacje poprzez dialog techniczny

Natomiast przez innowacyjny produkt, usługę lub robotę budowlaną (zgodnie z art. 73a ust. 3 ustawy Pzp) należy rozumieć nowy lub znacznie udoskonalony produkt, usługę lub proces. Zalicza się do tego proces produkcji, budowy lub konstrukcji. Ponadto innowacją jest także nowa metoda marketingowa lub zarządzanie w działalności gospodarczej, organizowaniu pracy lub relacjach zewnętrznych. W praktyce instrumentem wdrożenia nowych rozwiązań przez zamawiającego jest dialog techniczny z wykonawcami. Z pewnością jest nim także oferta wariantowa. To odmienny niż określony przez zamawiającego sposób realizacji zamówienia przy zachowaniu minimalnych wymagań określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Coraz powszechniejsze jest również partnerstwo innowacyjne, jak też jakościowe kryteria oceny ofert.

– W przypadku dopuszczenia lub zażądania ofert wariantowych wykonawca może np. zaproponować inne rozwiązania techniczne lub zastosowanie innych materiałów. To w konsekwencji powinno się przełożyć na ustalenie prawidłowych kryteriów oceny ofert, które pozwolą na porównanie rozwiązań – wskazywał Łukasz Mackiewicz.

Jakość i trwałość dróg

Lesław Dworzyński, kierownik projektu na inwestycjach finansowanych ze środków unijnych w Zarządzie Dróg Wojewódzkich w Katowicach, przybliżył uczestnikom wdrażanie nowych technologii w województwie śląskim. 

– Nawierzchnie wykonane z twardych asfaltów pozwalają na uniknięcie kolein w lecie, ale pękają w zimie. Nawierzchnie wykonane z miękkich asfaltów nie pękają w zimie, ale deformują się w lecie. Rozwiązaniem tego problemu jest modyfikacja asfaltów polimerami – przekonywał Lesław Dworzyński. – Dzięki zastosowaniu elastomeru w procesie produkcji asfaltu zmieniają się właściwości lepiszcza w niskich i wysokich temperaturach oraz właściwości sprężyste. Zwiększenie ilości polimerów w asfalcie daje dodatkowe korzyści, poprawiając odporność na pękanie, koleinowanie i zmęczenie – tłumaczył.

Światowy trend

Amerykanie dowiedli, że asfalty z bardzo wysoką zawartością polimeru SBS posiadają radykalnie zwiększoną odporność na spękania i koleinowanie. Liderem tej branży jest wywodząca się z USA firma Kraton Polymers.

Kraton D0243, polimer dla lepiszcza HiMA (Highly Modified Asphalt), przyniósł stosunkowo niską lepkość lepiszcza i dobrą urabialność mieszanek. Optymalne parametry spółka uzyskała przez zastosowanie dodatku 7,5% SBS. Wysokomodyfikowana jakość w budowie dróg to już nie utopia a rzeczywistość. 

– Polimer SBS, zwiększając wielokrotnie swoją objętość poprzez absorbcję frakcji asfaltu, tworzy ciągłą sieć fazy polimeroasfaltu. W rezultacie powstaje 10 razy mniejsza koleina oraz 100 razy większa odporność na zniszczenia w porównaniu z asfaltem niemodyfikowanym. Do tego odnotowaliśmy mniej trwałych odkształceń i spękań nawet w przypadku 40-proc. redukcji grubości nawierzchni – tłumaczył Marek Kowalczyk, dyrektor ds. sprzedaży na Europę Środkowo-Wschodnią w Kraton Polymers. Dzięki tym zaletom asfalt wysokomodyfikowany z roku na rok zyskuje na popularności. Obecnie stosuje się go w USA, Rosji, Brazylii, Argentynie, Peru, Kolumbii, Australii, Nowej Zelandii, Katarze, Indiach, Włoszech, Francji, Turcji oraz w Polsce, która jest liderem zastosowań HiMA w Europie.

Orlen asfalt stawia na innowacje

– Osiągnięciem firmy jest wprowadzenie na rynek ORBITON HiMA. To pierwsze w naszej części Europy wdrożenie amerykańskiej koncepcji asfaltu wysokomodyfikowanego polimerami. ORBITON HiMA cechuje mniejsza podatność na pękanie w zimie i większa odporność na koleinowanie w lecie. Do uzyskania takich efektów przyczynia się ciągła sieć polimerowa utworzona wewnątrz lepiszcza przez specjalny rodzaj polimeru typu SBS. Dzięki temu trwałość zmęczeniowa nowego rozwiązania jest ok. 20 razy większa od asfaltu drogowego typu 35/50, najczęściej wykorzystywanego do celów drogowych w polskich warunkach – wyjaśniał dr inż. Krzysztof Błażejowski, dyrektor ds. badań i rozwoju w ORLEN Asfalt. Z tego powodu nawierzchnie asfaltowe, w których zastosowano ORBITON HiMA w warstwie podbudowy, charakteryzują się znacznie większą trwałością w porównaniu do klasycznych rozwiązań.

Źródłem bardzo dobrych parametrów lepiszcza i warstw nawierzchni, jest większa objętość polimeru (elastomeru). Skutkujące to odwróceniem fazy asfalt-polimer w asfalcie wysokomodyfikowanym. Z pewnością uzyskiwanie dobrych rezultatów z asfaltami typu HiMA wymaga doświadczenia w projektowaniu mieszanek z tym lepiszczem. Ponadto potrzebna jest bardzo dobra koordynacja podczas produkcji mieszanki mineralno-asfaltowej i wbudowania. Ze względu na swoje cechy lepiszcza HiMA wymagają bardzo dobrej koordynacji logistycznej i wykonawczej – zaznaczył specjalista ORLEN Asfalt.

Odcinki doświadczalne

W latach 2013–2014 we współpracy z administracją drogową wykonano kilka odcinków doświadczalnych. Przetestowano na nich praktyczne zastosowanie nowych asfaltów wysokomodyfikowanych.

– W październiku 2013 r. na drodze ZDW Katowice wykonano pierwszy w Polsce i szósty w Europie odcinek z zastosowaniem asfaltu wysokomodyfikowanego ORBITON HiMA. Wyniki badań oraz doświadczenia dowodzą, że właściwości tych nawierzchni plasują je pomiędzy nawierzchniami asfaltowymi i betonowymi. Analizy wykazują także pozytywne cechy obu tych nawierzchni – podkreślał kierownik projektu w Zarządzie Dróg Wojewódzkich w Katowicach.

Podsumowując bardzo pozytywne efekty tego rozwiązania sprawiły, że od 2015 r. ORBITON HiMA stosuje się już na wielu budowach w Polsce, m.in. na odcinku A4 pod Krakowem. Bezsprzecznie wysokomodyfikowana jakość w budowie dróg widoczna jest tam gołym okiem.

Zobacz również Promocja innowacji we Wrocławiu!

Add Comment